Nồm ẩm trái mùa đang trở thành hiện tượng thời tiết ngày càng phổ biến tại miền Bắc. Thay vì tiết thu hanh khô, nhiều năm gần đây xuất hiện tình trạng độ ẩm không khí tăng cao trên 80% ngay từ đầu đông, khiến sàn nhà, tường và đồ đạc “đổ mồ hôi”, quần áo lâu khô, không khí ẩm ướt kéo dài.
Theo các chuyên gia, nồm ẩm không chỉ gây khó chịu trong sinh hoạt mà còn ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe, làm gia tăng nguy cơ bệnh hô hấp, tim mạch, xương khớp, bệnh da liễu, rối loạn tiêu hóa và sức khỏe tâm thần. Đặc biệt, người cao tuổi, trẻ nhỏ và người có bệnh nền là nhóm dễ bị ảnh hưởng nhất.
Nồm ẩm trái mùa là gì? Vì sao gây hại sức khỏe?
Nồm ẩm xảy ra khi không khí ấm, ẩm từ biển tràn vào, gặp nền nhiệt thấp hơn của mặt đất và nhà cửa, gây hiện tượng ngưng tụ hơi nước. Kết quả là:
- Độ ẩm trong nhà tăng cao
- Tường, sàn nhà ướt, trơn trượt
- Không khí bí bách, ẩm mốc
- Vi khuẩn, virus, nấm mốc phát triển mạnh
Điều kiện này tạo môi trường lý tưởng cho nhiều tác nhân gây bệnh sinh sôi, đồng thời khiến cơ thể khó thích nghi, làm suy giảm sức đề kháng.
Bệnh hô hấp dễ bùng phát trong thời tiết nồm ẩm
Độ ẩm cao là “điều kiện vàng” cho virus, vi khuẩn và nấm mốc phát triển, khiến các bệnh đường hô hấp gia tăng rõ rệt như:
- Cúm, cảm lạnh
- Viêm mũi họng, viêm xoang
- Viêm phế quản, viêm phổi
- Hen phế quản
- Các bệnh phát ban do virus như sởi, thủy đậu, rubella (đặc biệt ở trẻ nhỏ)
Không khí ẩm còn làm tăng bụi mạt và bào tử nấm trong nhà, dễ kích thích đường thở, gây ho kéo dài, khò khè, khó thở.
Khi nào cần đi khám sớm?
- Trẻ sốt cao không hạ
- Thở nhanh, rút lõm lồng ngực
- Bú kém, biếng ăn, tím tái
- Người lớn ho kéo dài trên 10 ngày
- Khó thở, đau tức ngực
Đau nhức xương khớp gia tăng
Nhiều người nhận thấy đau xương khớp nặng hơn khi trời nồm ẩm, lạnh. Nguyên nhân là do:
- Thay đổi áp suất và nhiệt độ làm gân cơ co giãn bất thường
- Dịch khớp trở nên “đặc” hơn
- Khớp dễ cứng, đau, giảm linh hoạt
Tình trạng này thường gặp ở người:
- Viêm khớp
- Thoái hóa khớp
- Loãng xương
- Người cao tuổi
Ngoài ra, không khí ẩm khiến nhiều người ngại vận động, làm khớp càng kém linh hoạt, đau tăng.
Cách giảm đau xương khớp trong mùa nồm
- Giữ ấm cổ, vai, gối, bàn chân
- Vận động nhẹ mỗi ngày: đi bộ trong nhà, kéo giãn 20–30 phút
- Tắm nước ấm, chườm ấm vùng khớp đau
- Tránh lạm dụng thuốc giảm đau kéo dài
- Nếu khớp sưng, nóng, đỏ, hạn chế vận động, nên khám chuyên khoa
Dị ứng và bệnh da liễu gia tăng
Không khí ẩm cao khiến vi khuẩn, nấm mốc sinh sôi mạnh trên:
- Chăn ga, gối đệm
- Quần áo
- Thảm, rèm cửa
- Tường và các bề mặt trong nhà
Điều này làm tăng nguy cơ:
- Viêm da tiếp xúc
- Hăm kẽ
- Nấm da
- Viêm nhiễm vùng kín
- Dị ứng da, ngứa ngáy
Thời tiết thay đổi nhanh (nắng – mưa – lạnh) trong ngày cũng khiến hệ miễn dịch khó thích nghi, tạo điều kiện cho bệnh da bùng phát, đặc biệt ở trẻ nhỏ và người cao tuổi.
Tim mạch và nguy cơ đột quỵ
Thời tiết nồm ẩm ảnh hưởng không nhỏ đến hệ tim mạch. Không khí ẩm khiến quá trình hô hấp nặng nề, giảm hiệu quả trao đổi oxy. Đồng thời, sự thay đổi nhiệt độ liên tục trong ngày khiến cơ thể khó điều hòa, dễ khởi phát:
- Cơn tăng huyết áp
- Suy tim
- Đợt cấp bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD)
- Nguy cơ đột quỵ ở người cao tuổi và người có bệnh nền tim mạch
Dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm
- Hụt hơi tăng nhanh
- Phù chân
- Đau ngực
- Méo miệng
- Yếu, liệt tay chân
- Nói khó, rối loạn ý thức
Khi có các dấu hiệu trên, cần đi cấp cứu ngay, không chờ đợi.
Sức khỏe tâm thần “đi xuống” trong ngày nồm ẩm
Trời âm u kéo dài, thiếu ánh nắng và cảm giác bí bách do độ ẩm cao khiến nhiều người:
- Mệt mỏi
- Uể oải, thiếu động lực
- Khó tập trung
- Dễ cáu gắt
Ở người có rối loạn lo âu, trầm cảm, các triệu chứng có thể nặng hơn như mất ngủ, bi quan, giảm hứng thú với sinh hoạt hàng ngày.
Duy trì nhịp sinh hoạt điều độ, tiếp xúc ánh sáng ban ngày khi có thể, vận động nhẹ trong không gian khô thoáng giúp cải thiện rõ rệt tinh thần.
Tiêu hóa và an toàn thực phẩm trong mùa nồm
Độ ẩm cao khiến thực phẩm rất dễ nhiễm khuẩn và nhanh hỏng. Nếu không bảo quản đúng cách, nguy cơ:
- Đau bụng
- Tiêu chảy
- Nôn ói
- Viêm dạ dày – ruột
tăng lên rõ rệt.
Để đảm bảo an toàn thực phẩm, cần:
- Bảo quản lạnh thực phẩm dễ hỏng
- Đậy kín thức ăn
- Ăn chín, uống sôi
- Không để thức ăn lâu ở nhiệt độ phòng
- Giữ bếp núc khô thoáng, sạch sẽ
Các biện pháp bảo vệ sức khỏe gia đình trong những ngày nồm ẩm
Để giảm tác động tiêu cực của nồm ẩm trái mùa, mỗi gia đình nên chủ động áp dụng các biện pháp sau:
1. Giữ nhà khô thoáng
- Dùng máy hút ẩm hoặc điều hòa chế độ dry
- Đóng cửa khi độ ẩm ngoài trời cao
- Mở cửa thông gió khi trời hanh khô
2. Kiểm soát nấm mốc
- Lau bề mặt bằng dung dịch vệ sinh phù hợp
- Giặt – sấy khô hoàn toàn chăn ga, rèm, quần áo
- Tránh phơi đồ trong không gian kín, ẩm
3. Vệ sinh thiết bị gia dụng
- Vệ sinh máy lạnh, máy lọc không khí
- Làm sạch máy giặt, khay nước ngưng
- Kiểm tra các khu vực dễ ẩm mốc
4. Giảm dị nguyên trong nhà
- Hạn chế thảm dày, thú bông trong phòng ngủ
- Bọc nệm, gối chống bụi mạt
- Thường xuyên hút bụi, lau sàn
5. Giữ ấm cơ thể
- Đặc biệt vùng cổ, ngực, bàn chân
- Thay quần áo ướt mồ hôi kịp thời
- Tránh để cơ thể nhiễm lạnh kéo dài
6. Dinh dưỡng và nước uống
- Uống đủ nước
- Tăng rau xanh, trái cây
- Hạn chế đồ ngọt, rượu bia
- Bổ sung bữa nóng, canh, súp
7. Duy trì vận động
- Đi bộ trong nhà
- Kéo giãn cơ, tập thăng bằng
- 20–30 phút mỗi ngày để tăng tuần hoàn
8. Tuân thủ điều trị bệnh nền
- Người tăng huyết áp, tim mạch, COPD, hen cần dùng thuốc đúng chỉ định
- Tiêm phòng theo khuyến cáo
- Khám sức khỏe định kỳ
9. Theo dõi dấu hiệu nặng
Cần đi khám ngay khi có:
- Khó thở, tím tái
- Đau ngực
- Sốt cao kéo dài
- Rối loạn ý thức
- Yếu liệt tay chân
- Tiêu chảy mất nước ở trẻ nhỏ hoặc người già
